Каханак Вялікай Мядзведзіцы

Раман Сяргея Пясецкага «Каханак Вялікай Мядзведзіцы», напісаны ў 1935 і апублікаваны ў 1937, апісвае рэаліі польска-савецкага памежжа першай паловы 1920-х. Цэнтрам дзеяння становіцца горад Ракаў, размешчаны проста на польска-савецкай мяжы, i прыгарады Мiнска. Апавядальнікам рамана выступае Уладэк Лабровіч, які з Віленскага ваяводства, дзе ён не мог знайсці працу, прыязджае ў Ракаў па патрабаванні свайго былога вайсковага таварыша, а цяпер «машыніста» (правадніка кантрабандыстаў) Юзэфа Трафіды. Тамака ён атрымлівае жыллё і магчымасць зарабляць кантрабандай, якая была асноўным заняткам.

У гэтым імкненні герой перажывае шэраг прыгод: паланенне і турэмнае зняволенне савецкімі ўладамі, уцёкі з цягніка, які вязе яго ў ссылку, ілжывае абвінавачванне, арышт польскай паліцыяй, уцёкі з-пад канвою, паступовая страта сяброў і нават поўнае адчужэнне. Аднак у любой сітуацыі герой цвёрда прытрымліваецца своеасаблівага кодэксу, ядром якога з’яўляецца «хараство сапраўднага мужчынскага сяброўства». А малады, адчайны і разумны герой, які не баіцца рызыкаваць і прайграваць, якому ўласціва пачуццё справядлівасці і гонару, заўсёды карыстаецца поспехам у чытача.

Дзеянне рамана ахоплівае перыяд з канца лета (меркавана, пачатку верасня) 1922, калі Уладэк прыязджае ў Ракаў, да пачатку зімы 1924, калі, застаўшыся ў поўнай адзіноце, ён нарэшце вырашае пакінуць памежжа. Апавяданне бесперапынна (падобна дзённіку), і апавядальнік неаднаразова прыводзіць даволі дакладныя звесткі аб змене пор года (з дакладнасцю да месяца, часам нават тыдня). З усяго гэтага вынікае, што 1-я частка рамана ахоплівае перыяд з верасня 1922 па сярэдзіну лютага 1923, 2-я частка – з сярэдзіны лютага да сярэдзіны лістапада 1923, 3-я частка – з сярэдзіны снежня 1923 да канца лістапада 1924.